De vindingrijke verbreders

Vandaag de dag is René enthousiast over zijn 60 grasgevoerde en sterke Hereford koeien, maar dat is niet altijd het geval geweest. “Ik voelde niet direct de roeping om koeien te melken de rest van mijn leven. Ik wilde de wereld in: studeren en ontdekken", vertelt René in de splinternieuwe vergaderruimte boven de voormalige hooizolder van Hoeve Schaffersberg. Zogezegd, zo gedaan. Met diploma’s in agrotechniek en duurzame energie, en allerlei werkervaringen – hij bouwt zelfs mee aan een hybride Toyota Prius - keert hij weer terug naar Zuid-Limburg. Op zijn geboorteplek komt nu alles wat hij heeft geleerd samen: landbouwtechniek, duurzaamheid en zorgzaamheid.

Op zoek naar toekomstperspectief

Het verhaal van Hoeve Schaffersberg begint in 2001, met het conventioneel melkveebedrijf van vader Jean Rademaker. Op dat moment verdwijnt het economisch toekomstperspectief, door gebrek aan uitbreidingsmogelijkheden. "We zitten hier tussen de woningen en het land gaat direct steil naar beneden. Schaalvergroting was geen optie", legt René uit. De meeste kleinere boeren in de omgeving stoppen, terwijl de Rademakers nadenken over alternatieven.

Een eerste overstap van melkvee naar vleesvee wordt gemaakt. Het lot wil dat René’s baan als adviseur stopt en hij terugkeert op het boerenerf, met een bijzonder idee. Hij start Landbouwwinkel.nl – een van de allereerste webshops in de agrarische sector. Zijn omgeving raadt het hem af: ‘Online kopen, dat gaat toch niemand doen!'. Toch zet René door. Ondertussen heeft zijn winkel 12 miljoen onderdelen in het assortiment en klanten van Paramaribo tot Denemarken. " Als ze je voor gek verklaren, dan doe je of iets écht fout – of iets héél goed", weet René.

Van conventioneel naar natuurinclusief

Bloed kruipt waar het niet gaan kan. De financiële ruimte die ontstaat door de webwinkel, biedt René mogelijkheden om na te denken over andere vormen van verbreding. Vanuit zijn ervaringen – als duurzaamheidsadviseur en ondernemer – ziet René een toekomst in duurzaam en circulair boeren. “De natuur verrijken én een regionaal hoogwaardig streekproduct verkopen, dat is winst voor de natuur, omgeving en ondernemer.”

De omslag naar regeneratieve, natuurinclusieve landbouw is echter niet zonder hobbels – in tijd, geld en ruimte. "Je gaat door een opbrengstendip omdat het bodemleven eerst opgebouwd moet worden voordat de natuurlijke winst terugkomt", legt René uit. Maar wie door die dip heen durft te gaan, wordt uiteindelijk beloond. Er ontstaat meer biodiversiteit en gezonder, kruidenrijk gras voor de koeien – de grauwe klauwier keert zelfs terug. Het landschap verandert mee: heggen, knotboompjes, poelen.

Streekproducten en sensortechnologie

De groene winst van zijn natuurinclusieve bedrijfsvoering werkt door in bredere zin. "Het restproduct van ons natuur- en landschapsbeheer is een heel gezond, lekker, ambachtelijk stuk vlees", vertelt René. Het echtpaar verkoopt het vlees zelf, zonder tussenpersonen. Zo weet René zeker waar en tegen welke prijs zijn vlees verkocht wordt. Al verkoopt hij zijn vlees wel bij de plaatselijke boerderijautomaat, want ’je moet een ander ook wat gunnen via samenwerking’ – geeft René aan.

Naast zijn natuurinclusieve tak, blijft René ook altijd investeren in de nieuwe technologie. Zo investeert hij in sensortechnologie voor zijn koeien: herkauw-, groeps- en tochtgedrag wordt gemeten. Hoewel vader Rademaker sceptisch was, leverde het resultaat. Zo werd ontdekt dat een koe iets scherps had ingeslikt: "Anders was die koe doodgegaan." René merkt dat zijn koeien gezonder zijn door natuurlijke voeding en graasgedrag, maar dankzij de technologie weet hij nog beter hoe het met ze gaat en wanneer ze iets nodig hebben.

Zorgen om de zorgboerderij

De nieuwste functie op het landbouwbedrijf opent september 2025, na ruim 5 jaar voorbereiden, dankzij Corinna: ze ontdekt haar passie door vrijwilligerswerk op een zorgboerderij. "Ze kwam met een grote smile terug", herinnert René zich. Op Hoeve Schaffersberg biedt de zorgboerderij dagbesteding voor maximaal 12 mensen met o.a. cognitieve problemen, vaak in het beginstadium van dementie. "Hier zie je écht de meerwaarde van een multifunctioneel bedrijf," zegt René. "Je maakt verschil in de dagelijkse levens van mensen." De zorgboerderij zorgt er bovendien voor dat mensen op het erf komen, wat zorgt voor meer contact met de omgeving en begrip voor wat er op de boerderij gebeurt.

Toch is de weg naar de zorgboerderij – maar ook de andere neventakken – geen gemakkelijke route. Een buurvrouw maakte bezwaar tegen de bouw van de zorgboerderij, en het onderhouden van de webwinkel, met enkele jaren vertraging als gevolg. "Er woont hier een stel in de buurt, en die zijn letterlijk overal tegen – het maakt niet uit wat je doet," vertelt René. In zijn optiek ziet René dat de inwoners te veel macht hebben gekregen: regelgeving geeft zo kwaadwillenden een stok om mee te slaan.

Papier en praktijk

Het burenconflict was niet het enige probleem. Ook de relatie met de overheid bleek een uitdaging. "Mensen worden ingehuurd, verdwijnen na een jaartje en zijn moeilijk bereikbaar," legt René uit. Daarbij sluit de werkelijkheid niet altijd aan op de regels. Als voorbeeld vertelt René over de bewijslast voor RVO om aan te tonen dat zijn land begraasd wordt. Zijn foto telde niet volgens RVO, dus was hij uren bezig om de koeien weer naar die specifieke plek te lokken voor een nieuwe foto met GPS-tag. Papieren regels staan soms haaks op de boerenpraktijk.

Toch is René ook bekend met hoe overheden werken. Bij het regelen van de vergunning voor de zorgboerderij gaat René daarom anders te werk dan bij eerdere vergunningen. “Bij dit bouwplan heb ik aan de voorkant rekening gehouden met alle eisen. Zo heb ik bijvoorbeeld één zorgtaxi die alle mensen ophaalt, om het aantal verkeersbewegingen te beperken.” vertelt René. “Zo kijk je andersom: welke papieren kunnen mijn praktijk versterken?”.

Bubbels doorbreken als kans

Ondanks alle obstakels ziet René ook oplossingen, zeker wanneer mensen met elkaar in contact komen. "Ik zit in allerlei besturen en spreek met verschillende mensen. De ene keer met ecologen, dan met de boeren in de buurt en daarna zorgverenigingen. Dan denk je: hebben we het hier over hetzelfde dorp?". René probeert begrip te creëren door elkaars beweegredenen te begrijpen. Zo heeft René in gesprek met een ecoloog, die het waterpeil wil verhogen, uitgelegd wat dit betekent voor de wormen, de koeien en zijn opbrengst. Met zijn nieuwe vergaderplek wil René deze verbinding faciliteren en begrip creëren – letterlijk op het boerenerf.

Voor René betekent bubbels doorbreken niet alleen het samenbrengen van verschillende mensen, maar ook het verbreden van de wereld van boeren. “Juist de neventakken bieden risicospreiding: als de vleesverkoop lager is, dan hebben we het natuurbeheer of de webwinkel nog.” vertelt René. Hij gunt het andere boeren om ook breder te kijken. Toch roept René ook de overheid op om dit te vergemakkelijken: “Faciliteer ‘early adopters’ en bied ruimere mogelijkheden in omgevingsplannen. Ik word nu beperkt in de groei van mijn nevenactiviteiten, terwijl ik die takken juist nodig heb om rond te komen.”