De gewortelde levensgenieters

Wie arriveert bij de wijngaard in Twijzel ziet een modern en geordend boerenlandschap. Omgetoverde schuren en prachtige moderne panden, waaronder het nieuwe Brûshûs waar de wijn wordt geproefd. Rijen druivenstokken strekken zich uit over 1,5 hectare vruchtbare zandgrond. En vlak ernaast: het droomhuis van Jantiene en Douwe, duurzaam en zelfvoorzienend, een levensproject dat veertig jaar geleden al vorm kreeg in hun gedachten. Het oogt allemaal gecontroleerd, doordacht, precies zoals het hoort.

Maar niets is minder waar. "We zijn zo nietig," zegt Jantiene als ze terugdenkt aan tweede Pinksterdag 2024. Een strakblauwe hemel; geen vuiltje aan de lucht. En dan, binnen tien minuten, verandert alles. Een hagelbui slaat toe en verwoest bijna de hele oogst. Van de overgebleven druiven maken ze 400 liter wijn, in plaats van de normale 5.000 liter. Het is een harde les: hier bepaalt de natuur het ritme. Na het balen komt het doorzetten: de kleine oogst wordt gemengd met oudere wijn die al twee jaar op houten vaten ligt. Zo ontstaat een speciale editie met een uniek etiket: een verhaal dat bewaard en verteld wordt.

Van ondernemers naar wijnbouwers

Jantiene en Douwe zijn geboren ondernemers. Jarenlang heeft Jantiene een bedrijf in teken- en kunstschildermaterialen in Leeuwarden, werkt vier dagen per week, staat twee weken voor de bevalling van hun jongste nog in de zaak. "Echte ondernemersmentaliteit," erkent ze zelf. Douwe werkt als vrieshuisbeheerder en chauffeur. Maar ondertussen is er altijd die droom: een zelfvoorzienend leven, in lijn met de natuur, buiten de stad.

Het begint met een artikel in de krant over een Friese wijngaard. Een zaadje is geplant: is dit de weg naar hun droomleven? Anderhalf jaar lang reizen ze door Nederland, bezoeken wijngaarden, proeven wijnen. In 2009 is het zover: de eerste stokken worden in de grond gezet, exact bepaald met GPS, op de juiste plek en de juiste afstand. Inmiddels maakt het stel prijswinnende wijnen, met zelfs de bekroning tot beste wijngaard van de lage landen in 2018. Mensen komen van ver en dichtbij voor rondleidingen, proeverijen en bruiloften. Die initiële droom is daadwerkelijk uitgekomen en gegroeid tot een familiebedrijf, waar bijzondere producten en levensgeluk samenkomen.

Friese wijn, Friese trots

Wijn maken in Friesland? Iedereen staat ervan te kijken: ‘kan dat wel in dit klimaat?’. Maar Jantiene en Douwe zetten door, gedreven door de voldoening van samen iets creëren, en een waardevol streekproduct maken. De kievit op het etiket – symbool van de Friese identiteit – vertelt hun verhaal: lokaal boven geïmporteerd, kwaliteit boven snelle winst. “We willen iets creëren waar de regio trots op is, wat mensen onthouden en ons anders maakt dan de rest,” legt Jantiene uit.

Die handtekening is overal terug te vinden. In het kunstzinnige logo, in het verhaal achter elk etiket, in hun professionele communicatie naar buiten toe. Jantiene en Douwe hebben bewust gekozen voor een vaste kracht op het gebied van marketing en communicatie. Want een bijzonder product verdient een publiek dat het verhaal kent. Bezoekers krijgen niet zomaar een rondleiding – ze worden meegenomen in de filosofie, de keuzes, de passie. En dat werkt: er wordt zelfs een videoclip in de wijngaard opgenomen voor twee Friese rappers.

Een manier van leven

De wijngaard is geen bedrijf, maar een manier van leven voor Jantiene en Douwe. Het weer bepaalt de activiteiten, de oogst, het werk. Dat betekent soms andere resultaten dan verwacht, zoals met de hagelschade in 2024. Daarna groeien de planten weer, maar voortaan opzij in plaats van vooruit. Minder knoppen per plant: dat betekent minder druiven. Ze passen zich aan de mogelijkheden aan en zo ontstaat een product dat bij hen past: tegendraads, volhardend, aanwezig.

De bodem is daarbij letterlijk de basis. Het stel gelooft in een natuurinclusieve benadering, waarin zij hun grond te leen hebben, en deze delen met planten, dieren en volgende generaties. Ieder heeft zijn eigen functie in het ecosysteem. Zeeschelpen als bodembedekkers voor een langzame kalkafgifte, loslopende schapen in de winter tussen de stokken voor het aantrappen en bemesten van de grond. Dat kost tijd, ruimte en kennis. Voor dat laatste leunen ze op de ervaringen van anderen, zoals adviseur Stan Beurskens en wijnmaker Cor en Roland van der Veeken. “Zonder de kennis en kunde van Stan en Cor was de wijngaard niet mogelijk geweest!” roept Jantiene uit

Sociaal verbonden

De wijngaard is ook een plek waar mensen elkaar ontmoeten. De kinderen van Jantiene en Douwe groeien op tussen de druiven, leren wat het betekent om te werken met je handen, om afhankelijk te zijn van het weer. De deur staat altijd open. Zo verbleven via ‘Workaway’ ook expats van over de hele wereld, om voor een paar weken of maanden te komen helpen. "Je leert van elkaar, iedereen heeft andere kwaliteiten en kijkt anders naar het leven," zegt Jantiene daarover. Die openheid verrijkt haar perspectief.

De afgelopen jaren is er een groeiende groep vrijwilligers. Mensen uit de buurt of juist uit Amsterdam, die even de natuur in willen of een pauze van hun kantoorbaan. "Mensen hebben andere mensen nodig. Maar we zijn steeds meer alleen gaan doen." De bezigheden verschillen per seizoen. Na een middag snoeien proeven ze samen verschillende Nederlandse wijnen. Het delen van wat Jantiene en Douwe hebben – dat geeft energie en plezier.

De juiste weg kennen

Bij het verbreden van de activiteiten rondom de wijngaard komen Jantiene en Douwe veelal procedurele obstakels tegen. Voor het Brûshûs – een gebouw waar gasten worden ontvangen, wijnen geproefd, ruimtes verhuurd – vraagt en krijgt het stel al vijftien jaar geleden een vergunning. Het duurt echter voor de tijd rijp is om tot bouwen over te gaan. Wanneer ze jaren later willen starten, blijken (kleine) aanpassingen aan het bouwplan nodig. Dat zorgt voor problemen: de vergunning past daardoor niet meer en ook zijn de regels voor het bedrijfsgebouw ondertussen veranderd.

Gelukkig kennen Jantiene en Douwe de weg door het ambtelijk apparaat. Via contacten van LTO en een voormalig gemeentesecretaris, komen ze bij de juiste wethouders terecht. "We hebben op een gegeven moment alle kanonnen in stelling gebracht binnen de gemeente en wethouders die we kenden," vertelt Jantiene. Dat sorteert effect: de (vernieuwde) vergunning wordt verleend. In december 2024 vieren ze de officiële opening van het Brûshûs met een eerste proeverij.

Dankbaar en gelukkig

Na dertig jaar hard werken is een plek en manier van leven ontstaan die helemaal in lijn is met wie Jantiene en Douwe zijn. "Ik heb gewoon het allermooiste leven." Niet vanwege het mooie huis of de opbrengsten, maar vanwege wat ze doet. Het buiten zijn, het concreet werken met de voeten in de aarde, het zien van het resultaat. "Iedere dag maak ik iets af. Dat is wat je bij heel veel beroepen gewoon niet meer hebt."

Nu Jantiene en Douwe ouder worden, zijn ze iets beter geworden in meer uit handen geven. Over twee jaar willen ze iemand vinden die mee wil in de cyclus van de wijngaard, zodat ze de wijngaard ooit kunnen overdragen. Hun communicatieadviseur Marianne is een mogelijke kandidaat, of misschien één van hun kinderen. Mooi als hun droomerf kan worden doorgegeven aan een volgende ondernemer, die nét zo’n passie heeft voor de natuur, de streek en het werk. Een wijngaard op Friese bodem is namelijk meer dan druiven planten en wijn maken. Het is een manier van leven, een verhaal dat verteld moet worden.